Sunday, 19 November 2017
يكشنبه ۲۸ آبان ۱۳۹۶
 

به جاي استبداد، به مستبد توجه کرده ايم / گفت و گو با محمد بسته نگار

محمد بسته نگار از جمله شخصيت هاي ملي ـ مذهبي است. او از جمله كساني بود كه در انتخابات اخير رياست جمهوري هوادار شرکت در انتخابات بود و اكنون با ديگر شخصيت ها در تلاش براي تشكيل جبهه دموكراسي خواهي و حقوق بشر است. کاري که به نظر وي نياز به زمان دارد و به صورت "مکانيکي" قابل تحقق نيست

به نظر شما پيش نيازهاي تحقق دموكراسي در جامعه ما وجود دارد؟
بحث دموکراسي در جامعه ماموضوع جديدي نيست، بلكه از حدود 150 سال قبل شروع شده است. انقلاب مشروطه براي دستيابي به اين هدف بود كه حكومت خودكامگان را محدود و آنان را مقيد به سلسله قواعدي کرد. ما اين نوع تفكر را چه در انديشه هاي امثال مرحوم نائيني و چه تفكرات افراد سكولار همچون ميرزا ملكم خان و... مي بينيم. اين مساله تازه اي نيست.

مگر نه که ملت ايران براي دستيابي به دموكراسي و قانون سالاري هزينه هاي بسياري پرداخته كه هنوز به نسبت آن هزينه ها پاسخ مناسبي دريافت نكرده است.
يكي از مشكلات جدي جامعه ما اين است كه به جاي توجه به ساختارهاي جامعه، به مستبد توجه کرده است. جنبشي ايجاد شده و مستبدي را از بين برده اند، اما از نو همراه با افرادي كه در مصدر امور قرار گرفتند، به دليل دست نخوردن ساختار جامعه، استبداد به شكل ديگري بروز كرده است. اين مساله را ديگران هم، از جمله مرحوم طالقاني، در اوائل انقلاب مي گفتند كه نماد استبداد، كه سلطنت بود از بين رفت، ولي هنوز ريشه هاي آن باقي است و ما بايد به مسايل فرهنگي و اجتماعي كه هنوز از پي ساختارها و قواعد 2500 سال استبداد در جاي خود قرار دارد، توجه كنيم. يكي از مشكلات ما اين است كه به اين موضوع كمتر توجه كرده ايم.

چارچوب دموکراسي

در اين صورت شما معتقديد بايد حركت جديدي آغاز شود كه توجه اش بيشتر به عرصه فرهنگ و اجتماع باشد؟
بله. البته من نمي خواهم بگويم ما تماما به مسائل فرهنگي و اجتماعي بپردازيم و از ديگر مسايل غافل شويم. بايد در چارچوب دموكراسي به مسائل فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و سياسي توجه كنيم.

مشخصا در جبهه دموكراسي خواهي به همه اين ابعاد توجه مي شود؟*
صد در صد آن را ايده آل نمي دانم، ولي كوشش و تلاشي است كه عده اي انجام مي دهند.
يعني اين حرکت به لحاظ نظري و عملي با حركت هاي قبلي تفاوت دارد و نسبت به آنها تفوق دارد؟
بله. يك مقدار تفوق دارد. به هر حال عده اي با ديدگاه هاي مختلف در اين حركت نقش دارند.

نقطه بارز جبهه دموكراسي خواهي نسبت به حركت مشروطه چيست؟
در جامعه مشكلات مختلفي وجود دارد ولي ما فقط از يك كانال به آنها نگاه مي كنيم. ما بايد به ساختارهاي جامعه توجه كنيم. يكي از اشكالاتي كه در مجلس ششم وجود داشت همين بود كه همواره به مسايل سياسي و سطح بالاي جامعه توجه داشتند، اما براي تشكيل سازمان هاي غير دولتي و گسترش نهادهاي مدني تلاش كمتري صورت گرفت.

چه مشكلاتي در راه تحقق آن وجود دارد.
مشكلات وجود دارد، ولي ما بايد تلاش كنيم از بين برود.

تغيير گفتمان

آيا مي توان گفت كه گفتمان امروز و مشكلاتي كه در راه تحقق دموكراسي و گسترش جامعه مدني وجود دارد، با 150 سال قبل تفاوتي ندارد؟
چرا؟ تفاوت دارد. ما خيلي جلو آمديم. اينطور نيست كه در طول 150 سال در جا زده باشيم. با تمام انتقاداتي كه وارد است امروز مثل 150 سال قبل نيست كه در آن زمان هر كس هر كاري كه دلش مي خواست انجام دهد.

شما به ملكم خان به عنوان يك روشنفكر سكولار عصر مشروطه اشاره كرديد. به نظر شما دغدغه او با دغدغه يك روشنفكر سكولار امروزي تا چه حد تفاوت دارد؟
دغدغه ها تفاوتي ندارد، ولي از لحاظ ساخت قدرت، در زمان گذشته ثابت نمانده ايم. مشكلات و مسايل ما همان است كه بود اما خيلي هم جلو آمديم. امروز به هر حال مي شود حرف زد و انتقاد كرد اما 150 سال قبل نمي شد.

فضاي جهاني 150 سال قبل هم با امروز متفاوت است.
بله. همه اينها دست به دست هم داده اند.

شما از جمله افرادي بوديد كه در جلسات جبهه دموكراسي خواهي و حقوق بشر حضور داشتيد. به گمان شما تحقق اين جبهه امكانپذير است؟
نظر من در اين رابطه خوشبينانه است. البته مسايلي وجود دارد كه بايد بنشينيم و بين خود حل كنيم.

جمهوريت، اسلاميت و ايرانيت سه اصل اين جبهه است، آيا در اين صورت احزاب سكولار مي توانند در اين جبهه حضور يابند؟
اين از جمله مسايلي است كه در حال بحث و بررسي آن هستيم. به هر حال ما كه نمي توانيم حقوق اين احزاب و افراد را ناديده بگيريم.

بعضي از احزاب سكولار معتقدند اصلا تشكيل چنين جبهه اي با آن اصول و اين نيروها نوعي همراهي با حاكميت است.
نه چنين چيزي نيست. آنها نقادانه به مسائل مي نگرند. ما اگر هيچ كاري نكنيم و بگوييم در صورت انجام آن، حاكميت تحكيم مي شود پس نبايد هيچ كاري بكنيم و بايد بنشينيم تا يا از آسمان فرجي بشود و يا از آن سوي مرزها. ما مي خواهيم كاري انجام دهيم، بنابراين بايد از يك جايي شروع كنيم.

با توجه به اينكه شما در جلسات جبهه دموكراسي خواهي شركت مي كنيد آيا مي توانيد پيش بيني كنيد كه اين جبهه به طور رسمي تشكيل شود؟
من از جمله افرادي هستم كه معتقدم بايد بگذاريم اين جريان به صورت طبيعي روند خود را طي كند. اگر بخواهيم بصورت مكانيكي اعلام كنيم و بعد در تحقق آن درمانده شويم، مشكلات بيشتري به دنبال دارد. پس بهتر است بگذاريم سير خود را طي کند.

در خصوص مسايل آموزشي جبهه هم صحبتي به ميان مي آيد؟
به نظر من اين كار هم بايد صورت بگيرد، اما در كنار اين جبهه چند تشكل ديگر هم وجود دارد، از جمله كانون مدافعان حقوق بشر و جمعيت دفاع از حقوق زندانيان و... كه اينها هم بايد به اين مسايل بپردازند تا وقتي اين جبهه تشكيل شد هماهنگي صورت گيرد و كارها تقسيم شود. اين مسايلي است كه در آينده بايد روي آن بحث کرد.

با اين نهادها در اين رابطه صحبتي نشده است؟
هنوز به آن شكل صحبتي نشده، چون مسايل خودمان حل نشده است. بنابراين با آنها هم چيزي در ميان نگذاشته ايم.

منبع روز 10 آذر 1384