Sunday, 19 November 2017
يكشنبه ۲۸ آبان ۱۳۹۶
 

زبان فارسي ، باستان گرايي و هويت ايرانيان /در پاسخ تقريرات رضا براهني / محمد جلالي چيمه/ م.سحر

آقاي براهني امروز ـ به خصوص در دو مقاله «ستم ملي» و «صورت مسئلهء آذربايجان ؟...» با کمال تأسف از جايگاه يک شاعر و نويسنده در سطح ملي ، خود را تا حد آژيتاتور کم استعدادي تنزّل داده است که هدفش تحريک عوام ، جلب مريد و پيشوائي قوم است تا چنانچه مقدور شد و ابر و باد و مه و خورشيد و فلک دست به دست هم دادند و ازمرز افغانستان و ترکيه و عراق و باکو يا خليج فارس يا از عرشهء ناوهاي هواپيما بر قدرت هاي بزرگ جهاني، پرندهء اقبال به پرواز درآمد و بر شانهء حضرت استادي نشيمن گزيد ، رياستِ انتصابي عشيره و ايل را نصيب خود سازند و به مير نوروزي چند دوجين موجود تحريک شده و خرد باخته اي نائل گردند که تفرقه و آشوب قومي و کين توزي نژادي و نهايتاً تقويت استبداد و استمرارحاکميت ديکتاتوري را در کشور ما به يک پروژهء سياسي و آرمان اجتماعي بدل کرده اند!

در چنين موقعيتي ، نويسندهء اين سطور که مي توانست ـ اگر نه ستايشگر ـ دست کم سپاسگزار يک نويسنده و منتقد ادبي کشور خود باشد ، در اين روزگار غدّار خطير مي بايد به حکم وظيفهء ملي و انساني و فرهنگي در برابر اظهارات تحريک آميزِ استاد ِ« سياست زده » اي بايستد که متأسفانه پيرانه سر توسن ِ قلم و فکر به کژراهه سپرده است و چنانچه به نيروي خرد و به دست فضل و هنر (که اميدوارم سرانجام از آستين ايشان بيرون آيد) مهار نپذيرد عِرض ۴۰ ساله اي به نا روا برخي ِ سکّه اي ناسره و بي مقدار خواهد شد. پس بر مبناي چنين واقعيتي ست که بر آنم تا تقريرات جناب دکتر براهني را ( در حد توانايي خويش) پاسخ گويم:

بگو آنچـه داني که حق گفته بـه

نه رشوت ستاني و نه عشوه ده !

« سعدي»

پيش از آغاز سخن بگويم که نام رضا براهني براي من حدود سي و پنج سال است که نامي آشناست.

از روزگاري که ما يک راست از روستاي خود به دانشکدهء هنرهاي زيباي دانشگاه تهران براي تحصيل هنرهاي نمايشي راه يافته بوديم و چشم و گوشمان به مجلات و نشريات پايتخت باز شده بود. آن روزها مي گفتند که «فردوسي» نشريهء متفاوتيست و مقالاتِ روشنفکران در آن درج مي شود. مجله را مي خريديم و برخي مطالب آن را مي خوانديم. ايشان يکي از نويسندگان جنجال گراي آن مجله بودند. بعد از آن کتابي در «نقد» نوشته بودند که پيش اهل شعر شهرتي يافته بود :«طلا در مس». و کتاب کوچکي به نام «تاريخ مذکر» و خوشبختانه کوشش هاي قلمي و استعداد و خلاقيت هاي ادبي خود را به طور مداوم و مستمرّ در رشته هاي گوناگون بروز داده اند و مي توان گفت بيش از هر صاحب قلم ديگر در دوران خويش کار وبار ِ جوهرفروشان و کاغذ سازان را رونق داده اند. دست مريزاد!

در اين سي و پنج سال حضور ايشان در محافل سياسي هم (از همه نوع) ديده مي شده است. زماني مقالات ادبي خود را به چاشني و صبغهءعقايد لنين و تروتسکي معطر و رنگ آميزي مي کردند و روزگاري اصطلاحات و مفاهيم خاص زبان شناسان، فلاسفه، يا سميولوژيست هاي معاصر اروپايي ـ به جا و نا به جا ـ در نقد ها و گفتارهاي انتقادي و تحليلي ايشان جلوه مي فروخت و گاه نيزـ در موارد معدود ـ در مقام اديب واستاد دانشگاه و شاعر و رمان نويس و روزنامه نگار فارسي زبان پايتخت، فيل قبيله گرايي شان ياد «تورانستان» مي کرد اما بسيار خفيف و شرمگين و پنهاني. (گويا ازمحصلان اعزامي به ترکيه و دکترا گرفتهء آن ديارند.) در اين گونه موارد معمولاً در روش ، همواره ترفند ِ «استتار انديشه» يا «تقيهء پست مدرني» يا تاکتيک «فرار به جلو» را اتخاذ مي کردند. مثلاً : ايران ِ باستان گرايي هدايت يا زرتشت دوستي ِ اخوان ثالث را از پايگاهِ «انسانگرايي مدرن» و «چپِ ضد راسيست» مورد حمله قرار مي دادند تا کينه اي را که خود ـ به تأثير از افکار پان تورکي ـ نسبت به گذشتهء کمابيش درخشان و مدنيت ِ دو سه هزار سالهء ايران داستند (و اين روز ها بسيار شدت يافته) پنهان سازند!

خلاصه در سراسر اين سه ، چهار دهه ، که جناب براهني نقد و شعر و رمان و مقاله نوشتند و انتشار دادند، همواره در برابر زبان فارسي و اهميت و نقش کار ساز اين زبان در تاريخ و فرهنگ و هويت ِ مردم ايران حرمت نگاه مي داشتند يا چنين مي نمودند که حرمت نگاه مي دارند و مهم ترين دليل اين سپاسمندي وحفظ حرمت ، همانا پُرنويسي ايشان به اين زبان بود و خودِ اين امر که بي وقفه قلم به کاغذ مي فرسودند و پيشه وران فارسي زبان حروف سربي را در چاپخانه ها ، اين گونه مستمرّ و مداوم به کار مي گماردند، دليل بر آن بود (يا مي توانست بود) که آقاي براهني زباني را که به آن شعر مي نويسد و قصه مي پردازد و سخن مي ورزد ، صميمانه دوست مي دارد و از آن ِ خود مي شمارد يا دست کم آن را زبان پدران ِ معنوي و فکري و فرهنگي خود مي انگارد و چنانچه جز اين مي بود، هرگز قادر نمي شدند به زبان فارسي شعر بنويسند، چه برسد به آن که دعوي هاي بزرگي نيز در اين زمينه داشته باشند تا جايي که در برخي مقالات خود اعلام کنند : «من ديگر شاعر نيمايي نيستم !» (تيتر يکي از مقالات آقاي براهني در سال هاي اخير در يکي از نشريات ادبي پايتخت).

پيداست که در اين جملهء کوتاه خبري سه دعوي جانانه جاسازي شده است :

۱ ـ من شاعرم ( به زبان فارسي)

۲ ـ سابقاً نيمايي بودم . (آثار من در سبک آثار و در مکتب نيما بود.)

۳ ـ اکنون ديگر نيمايي نيستم ( زيرا نيما را پشت سر نهاده و از وي سبقت گرفته ام ).

هرسهء اين دعوي ها حق هر نويسنده و شاعري ست و هيچکس متعرّض ِ آن نيست. روشن است که در زمينهء سنجش دعاوي در امور ادبي وهنري و فرهنگي، آگاهان و دانايان و منتقدان و نيز خوانندگان آثار و از همه مهم تر ـ به قول پروين اعتصامي ـ زمانه (که داور راست کردار و راستگويي ست) داوري خواهد کرد و حق را به حق دار خواهد رسانيد!

ما نيز به عنوان ايراني و بنده شخصاً ـ به عنوان يکي از گويندگان شعر فارسي در دوران معاصر ـ خرسند و آرزومندم که دعوي ايشان با حقيقت سازگار افتد و جامعهء ادبي و فرهنگي ايرانيان جاي خالي نيما را اينچنين بي رحمانه احساس نکند و آن رداي مرقعّي که نيماي طبرستاني در مقام ِ پيشواي شعر مدرن فارسي به شانه مي افکند ، به قامت ايشان راست و استوار نمايد. درچنين صورتي به عنوان ايراني به ايشان افتخار خواهيم کرد و آثار ايشان را همچون آثار نيما و اخوان و فروغ روي چشم خواهيم نهاد وغرورو افتخار ديگري بر افتخارات ِ پيشين ِ خود خواهيم افزود که ـ به کوري چشم ميراث خواران ترکيهء عثماني يا نبيره هاي باقرف و علي اُف و « اُفاففهء» ديگر ـ از خطّهء آذربايجان ِ ما که آنرا به حق سر و چشم و گوش و دل ايران مي شماريم ، پس از شهريار ، ـ اين بزرگترين غزلسراي معاصر فارسي ـ شاعر نو گرا و پست مدرني ظهور کرده که به تنهايي در نقد اجتماعي و فرهنگي دست احمد کسروي و در نقد ادبي دست فاطمهء سياح و پرويز خانلري و عبدالحسين زرين کوب و درقصه نويسي دست هدايت و چوبک و ساعدي و در شعر دست نيما و شاملو و اخوان و فروغ و نادر پور را از پشت بسته است!

به اميد آن روز!

با اين وجود اگر ايشان به اين هر سه دعوي و دعاوي جانبي ديگر در زمينهء ادبيات و قصه و نقد بسنده مي کردند ، ما بازهم به جناب دکتر براهني استاد سابق صاحب کرسي دانشگاه تهران و اخيراً دانشگاه کانادا افتخار مي کرديم و ايشان را چراغ راه و نور ديدگان خويش مي شمرديم و تا ابد مديون و سپاسگزار ايشان مي شديم که اينچنين سخاوتمندانه و ميهن پرستانه همهء استعداد و قدرت آفرينندگي خود را به زبان ملي و سراسري ايران يعني زبان فارسي بخشيده و با سرافرازي ، ديني را که که در قبال ملت ايران و مام ِوطن بابت آموزش و تعليم و تربيت و دکتر و استاد و روشنفکر شدن خويش داشته ، ادا کرده است.

اما مي بايد ـ متأسفانه مشاهده کرد و آب حيرت در چشم گهربار گردانيد که جناب استاد به اين همه قانع نيست و آنچه بيش از همهء افتخارات، ايشان را به هيجان و خلجان مي آورد نه پيشوايي ِ جامعهء ادبي و فرهنگي و هنري (شعر و قصه و نقد) در سطح ملي يعني در سراسر ايران (و اي بسا جهان ) بلکه رهبري سياسي ِ چند عدد عنصرِقبيله گرا و نژادپرستي است که نوستالژي بيمارگونهء ميراث داران فکري ِ دولتِ مُستعجل ِ باقروف و غلام يحيي را با افسردگي هاي اجتماعي و فکري ِ برخي ورشکستگان ِ به تقصير ِ منشعب از جريان هاي سياسي ِ چپ ِ استاليني هم پيمان کرده و از جمع ناهمگون ِ تبارگرايان پان توراني و شبه سوسياليست هاي روسوفيل ِ عهد بوقي ، گروه هاي پراکنده اي را در اين سو و آن سوي جهان به جنبش آورده و به يمن ِ انقلاب انفورماتيکي معاصر و اعجاز ارتباطات ِ اينترنتي و صد البته با حمايت بيگانگان و سوء سياست بلاهتبار حکومت ديني حاکم ، به جان ِ هستي و هويت و فرهنگ و زبان و تاريخ و تماميت ارضي کشور جهل زده و ملا خوردهء ايران انداخته اند!

چنانچه جناب آقاي براهني ( که کوشش هاي ادبي ايشان فارغ از هرگونه ارزيابي يا سنجش زيبايي شناسانه بسيار محترم است ) واردِ حوزهء خطير سياست گري نمي شدند و کـَکِ «زعامت عشيره» به جامهء روشفکري ايشان نمي افتاد، و حاصل تجربيات و توانائي هاي خود را در «نقد هرمنوتيک» و اعتبار ۴۰ سالهء خود را در حوزهء ادب و فرهنگ پشتوانهء برخي افکار فتنه انگيز و خطرناک نمي کردند ، بنده هرگز بر آن نمي شدم تا سخناني را که در پي خواهد آمد با ايشان درميان نهم و صد البته ترجيح مي دادم که پيش از هرچيز، با استاد در زمينهء شعر و ادب مراوده و مکاتبه داشته باشم و براي حل برخي مسائل و مشکلات خود مثلاً در زمينهء«متافيزيک وزن»ازايشان مدد بخواهم(۱) يا به جهت رفع بعضي نا رسايي ها و نامرادي هاي خويش در عرصهء بوطيقاي شعر فارسي دري و ابعاد گوناگون فنون شاعري دست به دامن فضل و دانش و هنر ايشان گردم.

اما متأسفانه گويا پيرانه سر جاذبهء آن بخش از گرايش هاي ايدئولوژيک، که طي ساليان گذشته همچون تبي گذرا و خفيف در ايشان بروز مي کرد، اينک به مرکز و گرهگاه ِ اصلي افکار ايشان چنگ افکنده و حرارت و تب ايشان را در اين خصوص تا حدي به اوج رسانده که درجهء ميزان الحراره را نيز شکسته است.

آقاي براهني امروز ـ به خصوص در دو مقاله «ستم ملي» و «صورت مسئلهء آذربايجان ؟...» با کمال تأسف از جايگاه يک شاعر و نويسنده در سطح ملي ، خود را تا حد آژيتاتور کم استعدادي تنزّل داده است که هدفش تحريک عوام ، جلب مريد و پيشوائي قوم است تا چنانچه مقدور شد و ابر و باد و مه و خورشيد و فلک دست به دست هم دادند و ازمرز افغانستان و ترکيه و عراق و باکو يا خليج فارس يا از عرشهء ناوهاي هواپيما بر قدرت هاي بزرگ جهاني، پرندهء اقبال به پرواز درآمد و بر شانهء حضرت استادي نشيمن گزيد ، رياستِ انتصابي عشيره و ايل را نصيب خود سازند و به مير نوروزي چند دوجين موجود تحريک شده و خرد باخته اي نائل گردند که تفرقه و آشوب قومي و کين توزي نژادي و نهايتاً تقويت استبداد و استمرارحاکميت ديکتاتوري را در کشور ما به يک «پروژهء سياسي» و آرمان اجتماعي بدل کرده اند!

در چنين موقعيتي ، نويسندهء اين سطور که مي توانست ـ اگر نه ستايشگر ـ دست کم سپاسگزار يک نويسنده و منتقد ادبي کشور خود باشد ، در اين روزگار غدّار خطير مي بايد به حکم وظيفهء ملي و انساني و فرهنگي در برابر اظهارات تحريک آميزِ استاد ِ« سياست زده » اي بايستد که متأسفانه پيرانه سر توسن ِ قلم و فکر به کژراهه سپرده است و چنانچه به نيروي خرد و به دست فضل و هنر (که اميدوارم سرانجام از آستين ايشان بيرون آيد) مهار نپذيرد عِرض ۴۰ ساله اي به نا روا برخي ِ سکّه اي ناسره و بي مقدار خواهد شد. پس بر مبناي چنين واقعيتي ست که بر آنم تا تقريرات جناب دکتر براهني را ( در حد توانايي خويش) پاسخ گويم:

*

آنچه آقاي براهني در اين دومقاله ابراز مي دارند به لحاظ مضمون به دو گروه زير تقسيم پذيرند :

۱ ـ آن دسته از افکار و سخن ها و حرف ها و پرحرفي هايي که تکراري اند و سابقه اي حدوداً ۱۰۰ ساله دارند

۲ ـ آن گروه از اظهارات و نظراتي که برخي از آنها مخصوص خود ايشان اند يا اگرچه تکراري اند بااين حال ، به واسطهء آن که از صافي ِ نگاه و قرائت خاص ايشان عبور مي کنند و از شيوه و سبک خاص ايشان در نگرش و نگارش ِ پر طمطراق ونثري رجز خوان و معارض ، بهره مي جويند ، مي شود آنها را مکنونات ضميرِ ايشان انگاشت يا دست ِکم شکل ِ عرضهء سخن را حاصل ِ روحيهء طلبکار و پرخاشگر ايشان دانست.

به هر حال ، آنچه که از ابتدا تا انتهاي اظهارات ايشان آشکارا و گاهي به مبالغه جلوه مي فروشد ، روشي است که حضرت استاد با بهره مندي از ظرفيت ها ي فني و حرفه اي خود به کار مي گيرد تا تحريف هاي تاريخي وبرداشت هاي مجعول و مقلوب از مسئلهء زبان ها وا قوام و مليت و فرهنگ ايرانيان را(که غالباً دست ساختِ همسايگان روسي [سفيد يا سرخ] يا ترک [ميراث خواران امپراطوري عثماني ] يا دستپروردگان استعمار روسيه در نواحي آن سوي ارس است ) به يک نظريهء قدرت خواهي و باج طلبي از ملت ايران بدل سازد و به نام دفاع از کثرت قومي و فرهنگي و زباني ، و پشت نقاب انسان دوستي و «فدراليسم» وعباراتي از اين نوع ، عوام زدگان و شستشو شدگان ِ فکري را بسيج کرده ودر برابر استمرار وحدت ملي ايرانيان و در برابر مهم ترين و شکوهمند ترين عنصر وحدت بخش و اشتراک آفرين مردم سراسر ايران ، يعني در برابر زبان فارسي به کار گيرد.

متأسفانه اين است هدف و انگيزهء آقاي براهني در زحماتي که اخيراً بر دوش افکار قوم گرايانه و خطرناک خويش نهاده و فرسايش بي پروا و جسورانه اي که به قلم متفلسف و سفسطه گر و پر اُشتلُم ِ خويش تحميل کرده است.

گفتيم که بسياري از اين تقريرات تحريک آميز و بد سگال، همه روزه به کراّت گفته مي شوند و صفحات و سايت ها و اکران ها و بلندگوهاي بسياري از نشريات ِ حرفي و صوتي و تصويري را به اشغال خود در مي آورند. باري امکانات هست و پول هست و سياست و منافع گوناگون بيگانه درکار است و اسباب و ابزار ايران ستيزي از همه سو فراهم. اما به قول ِ شاعرآزادي و مرد فرهنگ و ادب ايران ، بهار :

« گرفتم آن که ديگ شد گشاده سر

کجاست شرم ِ گربه و حياي او ؟ »

«براهنيسم» در گفتار :

(توضيحات مربوط به مضمون سخنان و روش« براهنيسم »

در پايان يادداشت ها با «اعداد رومي »(chiffres romains) مشخص شده اند.)

۱ــ روايات مکرر

در اينجا پيش از آن که به يادداشت هاي متعددي که هنگام خواندن در حواشي دو مقالهء اخير آقاي براهني نوشته ام مراجعه کرده و با تنظيم برخي از آنها به پاسخ ايشان بپردازم اجازه مي خواهم که فرمول وار اهمّ تقريرات ايشان را اگرچه غالباً از فرط تکرار ۸۰ ساله، ملال آور و اسفبارند، خيلي پوست کنده و فارغ از رنگ و لعاب هاي متفلسف يا مظلوم نما در برابر نگاه و منظر خوانندگان قرار دهم :

ــ ايران کشوري ست «کثير المله»! يعني يک کشور است با چند ملت .

ــ در ايران يک « ملت غالب» موجود است به نام «ملت فارس» .

ــ اين « ملت فارس » دست کم ۸۰ سال است (از زمان حکومت رضاشاه پهلوي تا امروز) سلطه خود را با زور و جبر بر ساير «ملت ها » تحميل مي کند. دولت مرکزي در ايران همواره نماينده و حافظ منافع «ملت فارس» بوده (به خصوص در زمان پهلوي ها و حکومت اسلامي).

ــ « زبان هند و اروپايي» فارسي از سوي «روشنفکران نژادپرست آريايي» به خرج «ملت عرب الاحواز» و «ملت بلوچ» و«ملت ترک» و «ملت ترکمن» و«ملت کرد» و «ملت لُر» ، به خود اين «ملت ها» تحميل مي شود.) ( I

ــ ما «ملت ترک » ايم و زبان فارسي از ما نيست.

ــ ساير «ملت» هاي نام برده به جز «ملت فارس» با ما مشترک المنافع وهم عقيده اند. هويت اين «ملت ها » از هويت «ملت فارس» جداست و « ملت هاي ديگر مي بايد هويت ها ي خود را اشاعه دهند» .

ــ ايران بايد فدرالي شود . ( II )

ــ ايران زندان «ملت ها» ست. و «ملت فارس» (يعني زندان بان اين « ملت ها » ) طبق آمار در اقليت است. (۲)

ــ فرقهء دموکرات آذربايجان ايجاد شده بود تا دموکراسي براي ايران ايجاد کند!

خوب اينها بودند چکيدهء افکار کهنه شده و بيد زده اي که دهه هاست ازجايگاه دشمني با ايران اما اين بار از زبان آقاي دکتر رضا براهني مطرح مي شوند.

اما سخن بدين ها ختم نمي شود و هنوز به قول حافظ بازي هاي پنهان در پرده است . اکنون ببينيم و انگشت شگفتي به دندان گزيم و سخناني را بشنويم که طرح آنها در جامعهء امروز ايران نه فقط به تجربه در غوغاگري و آزمودگي در سفسطه و تخليط و تفلسُف متکي ست بل از کهن کينه اي جانشکار و غريزه اي تهي از حس تعلق به ايران و عواطفي بيرون ازهرگونه احساس مسئوليت ملي و انساني ، مايه ها برده و بهره ها گرفته است.سخناني که بيان آنها ، خاصه به اين لهجه و لحن و لون به جسارتي ديده ناشده و به چشم و روئي کشف ناشده نيازمند است. و اينهمه منضمّ با و تعبيه در روش ها وترفندهايي ست که آشنايي با آن ها پيش از ارائهء فشرده اي از تقريرات استاد ، خالي از فايده نخواهد بود:

براهنيسم در روش (۳) :

روش ايشان در جلوه اي کاملاً حرفه اي از ويژگي هاي زير برخوردار است:

ــ از اسباب و ابزار نقدنويسي در ادبيات و نيز از فنون قصه پردازي و «عنصر خيال» بهره مي گيرد.( III )

ــ پرخاشگر و حمله ور است.

ــ مظلوم نما و طلبکار است .

ــ در برخي موارد غير اخلاقي ، ضعيف کش و بي رحم است.

ــ ترس افکن و تهديد گر است.(IV)

ــ پر مدعا و رجزخوان است.

ــ از تحقير و تحبيب بهره ور است.

ــ از باج دهي به عوام برخوردار است.

ــ فخرفروش عشيره و تبار و ولايت است .

ــ وکيل مدافع خود خواستهء ديگران است .(V)

ــ به جناس سازي از عناصر نامتجانس متکي ست .(VI)

ــ بزرگنمايي و تقليلگري، هردو ، ابزار تحريف و دعاوي دروغ مي شوند.

ــ مفاهيم مربوط به حوزهء ادبيات يا فلسفه و روانشناسي دستمايهء جدل سياستگر و وسيلهء خلع سلاح حريف مي شوند.

ــ از «صنعت تخليط الافکار» به تمام و کمال بهره مي جويد. (VII )

ــ نفرت از زبان فارسي ، کار را از حوزهء نظر وعقيده به عرصهء آسيب شناسي و پاتولوژي فردي و اجتماعي مي کشاند.

ــ محور اصلي و هستهء گوهرين گفتار مبتني بر يک اتنوسانتريسم بيمارگونه و پرستش نژادي (ترک) است.

ــ و اينهمه «آوازه ها» به يک غرض غايي چشم دوخته و آن برانگيختن احساسات قومي ، بيدار کردن ديو نفاق و روشن کردن آتش کينه و حسد و نفرت در ميان ملت ايران است . (VIII)

ــ بنا بر اين تحريک آميزو عاري از حس مسئوليت است.

۲ ــ روايات « نونما »

ــ نقد استتيکي تصوير «سوسک» و نقد «هرمنوتيکي» واژهء «نمنه»

ــ نقد و تحليل روانکاوي کاريکاتوريست جوان زنداني.

ــ نقد شخصيت و افکار روشنفکران ، متفکران و ادباي ايراني همچون هدايت ، شاملو ، نادرپور ، يار شاطر، جلال خالقي مطلق و ... به اتهاماتي از نوع نژاد پرست و شوينيست و باستان گرا و ...

(و حتي اهانت به دکتر افشار و دکترشيخ الاسلامي با رَها کردن عبارتي دون شأن قلم). IX) )

ــ نقد باستان گرايي ۸۰ ساله ( از رضا شاه به بعد).

ــ دادخواهي قومي و نژادي در مقام وکيل مدافع همسر رضا شاه و مادر محمدرضاشاه. (X)

ــ براهنيسم بر اين اعتقاد است که اعتلاي زبان فارسي در طول تاريخ نتيجهء «حسن نيت» و «تسامُح»

و«انساندوستي » شاهان و اميران ترک بوده است که ۱۰۰۰ سال سلطنت کرده و اجازه داده اند که زبان فارسي «در حوزه هاي مختلف شعر و فلسفه و عرفان ونثربدون مانع و رادع» توسعه پيدا کند« وگرنه ما امروز به جاي زبان فارسي با زبان ترکي سرو کار ميداشتيم».

ــ از رواج موسيقي و تئاتر و رقص و انواع جلوه هاي فرهنگ و هنر ، و اسفالت شبانهء تبريز در سايه

دستگاه يکسالهء حکومت پيشه وري که« پدر همهء بچه هاي تبريز» خوانده شده ، ستايش مي شود و توطئهء استالين و «ملت فارس» به نمايندگي قوام السلطنه براي کوبيدن «دموکراسي آذربايجان» به اهل روزگار ياد آوري مي گردد.

ــ تغيير جهان و بروز انقلابات و کودتاها وبرخي جنگ هاي داخلي در سال هاي اخيربه ياد خوانندگان آورده مي شود. و نتيجه گرفته مي شود که «بسياري از ملت ها آزادي خود را به دست آورده اند» و چنين سرنوشتي براي «ملت هاي ساکن ايران» هم آرزو و مطالبه مي شود.

ــ آذربايجان بايد «هويت خود» را اشاعه دهد.

ــ سراسري شدن تعليمات عمومي در کشور« يک خيانت به "ملت ها" بوده است» زيرا اين "ملت ها" ناگزير شده اند که به نفع «ملت فارس» از زبان خود دست بردارند.

ــ زبان فارسي متکبر و مغرور است.

ــ بر اساس دعوي براهنيسم : « با پول نفت "ملت عرب" زبان فارسي در ايران ترويج شده است».

ــ حذف زبان فارسي به عنوان زبان آموزش سراسري و ملي از مطالبات اساسي ست اگرچه تلويحاً عنوان مي شود.

ــ ايجاد اتحاد جماهير ايران بايد در دستور کار قرار گيرد.

ــ آمار مراکز معتمد و ذيصلاح ِ براهنيسم فارسي زبانان ايران را ۳۳درصد و بقيهء «ملت ها»ي ساکن اين سرزمين را ۶۷ درصد ارزيابي مي کند.

ــ طبق مطالبات براهنيسم دو زبانه کردن پايتخت هم از لحاظ سازمان هاي دولتي و ملي و هم از لحاظ تعليمات و زبان ها و فرهنگ ها از اهمّ وظايف حکومت آينده (يا حال) است.(از ذکر دو زبان پيشنهادي خودداري مي شود!)

ــ بايد زبان ترکي در تهران رسمي شود، چون بنا به منابع آماري مورد اعتماد براهنيسم «ترک ها» در اکثريت اند مقدم بر دموکراسي سياسي

بسياري از اين دعاوي ارزش پاسخگويي هم ندارند چرا که مهر بطالت خود را بر پيشاني خود حمل مي کنند و تنها کاري که از آنان برمي آيد لبخند طعن و تمسخري ست که برلبان اهل بصيرت مي نشانند يا احساس تأسفي است که در ميان اهل درد و دلسوزان اين ملت و اين سرزمين برمي انگيزند . از اين رو نيک تر آن است که به اشارتي گذرا يا سکوتي گويا از کنار آن ها گذر کنيم. اما برخي ديگر از دعاوي، متآسفانه ريشه در جان سختي ها و سماجت هايي دارند که نزديک به يک قرن است در اثر بمباران هاي فکري و ايدئولوژيک از خارج و داخل ايران ، همچون ويروسي در خانهء برخي ذهن ها نشيمن کرده و ريشه دوانده و حتي فروپاشي ديوارهاي ستبر قلعهء روسي و مرگ جانکاه اردوگاه سوسياليستي هم به ريشه کن کردن آنها توانا نبوده است. از اين رو شايسته تر آن است که ( به ويژه براي آشنايي جوان تر ها و مردم با حسن نيتي که دراين اوضاع آشفته ، در معرض برخي «مارکِشي» هاي سياسي يا ايدئولوژيک قرار دارند) بر آن ها تأکيد بيشتري شود و همراه با توضيحات گسترده تري پاسخ داده شوند.

در اينجا با اهمّ مسائل آغاز مي کنم ودر ميان آنها به اقتضاي فرصت و مناسبت، اشاراتي به موارد جزيي تر (و گاه کودکانه تر) نيز خواهم داشت که اينجا و آنجا ، در ميان اين دعاوي بي بنياد جاسازي و تعبيه شده اند:

پاسخ

آقاي براهني ، ايران کشوري «کثير المله» نيست و نيازي به تکرار نيست که اين واژه بر اساس يک غرض سياسي ، به جهت تکميل ِ متصرفات و تداوم تجاوزات استعماري تزاريسم ، از دورهء بلشويک ها در روسيه، و به کوشش دفاتر ويژهء دايره هاي نظريه سازي و ايدئولوژيک روسيهء شوروي تدارک ديده شده و به واسطهء تسخيرشدگان فکري و سياسي و عقيدتي ايراني در کشور ما رواج يافته است.

اساس و بُنمايهء اين نظريهء شوم ، برگرفته از کتابي ست به نام «سوساليسم و مسئلهء ملي» که استالين براي به اصطلاح «حل مشکلات ملي» در روسيهء استعماري و براي انتظام دادن و در واقع به جهت انقياد کامل متصرفات تزاري و ملت هاي مسلمان قفقاز و ماوراء قفقاز و آسياي ميانه تنظيم کرده بو و به مدت ۶۰ الي ۷۰ سال به وسيلهء شيفتگان بلشويسم و وابستگان فکري و سياسي روسيه در ايران به نام «راه حل مارکسيستي مسائل ملي» در ايران تبليغ مي شد و مقصود آن بود که اين نظريات دستوري با شرايط اجتماعي ، تاريخي، جغرافيائي و فرهنگي و زباني ايران تطبيق داده شود تا همان برنامه ها و آرزو هاي تزاريسم روسي ، اين بار به نام «مارکسيسم» و در جامهء سرخ «اردوگاه سوسياليستي» تحقق يابد.اين هدف شوم حتي يک بار ، يعني در دوراني که بواسطهء وقايع مربوط به جنگ جهاني دوم شمال ايران در اشغال ارتش سرخ بود واقعيت عملي يافت و به مدت يک سال شهرهاي شمال غربي کشور ما را دچار آشوب و پريشاني و جداسري ساخت .هرچند خوشبختانه دشمن ناگزير به ترک ايران شد و جز روسياهي براي مزدوران داخلي و خيالبافي براي کژانديشان يا شستشو شدگان مغزي باقي ننهاد.

پس جناب براهني ، اساس تئوري شما در اين دو مقاله مبتني بر يک پيش فرض بي بنيادِ وارداتي ست و دست ساخت کارگاه هاي نظرپردازي بيگانگاني ست که با طرح آنها ده ها سال است، اهداف سياسي خاصي را دنبال مي کنند وبراي ارضاء آزمندي هاي منطقه اي و جهاني ، تورِ تئوريک مي بافند و به قلم برخي «ايرانيان » مي نويسانند و به زبان برخي «ايرانيان» مي گويانند. اين گونه است که ويروس اين تفکر منحرف در ذهنيت تعدادي از بازماندگان ِ مرحوم سوسياليسم روسي جان سختي مي کند(۴) و آش ِ دشمنان ايران را به هم مي زند و براي مطامع برخي همسايگان و قدرت هاي بين المللي خوراک تهيه مي کند.

چنين نظريه اي ، به واسطهء آن که با منافع کساني که ايران را کشوري متشتت و ضعيف و پراکنده مي خواهند هماهنگ است ، به انواع چاشني هاي نظري ديگر از نوع تئوري هاي نژادپرستانه پان تورانيستي ميراث خواران ترک عثماني يا خواب و خيال هاي پان عربيست هاي بعثي و ناصري تقويت شده ونيز از صدقات و دست و دلبازي هاي پترودلاري شيخ هاي حاشيهء خليج فارس و توحش ِ بنياد گرايانهء وهابيسم نفتالوده عرب نيزبرخوردار است.

و در چنين وضعيت داخلي و منطقه اي و بين المللي ست که انواع «تريبون» هاي ترکي و عربي و اروپايي و آمريکايي را به اشغال خود درآورده است. پس آقاي براهني از شما انتظار نمي رود که شالودهء افکار سياسي خود را برچنين نظريه اي بنياد نهيد به ويژه آنکه سالياني درازي اندر «مظلوميت تروتسکي» اين «شهيد بزرگ ِ استالينيسم» گريسته و نوحه سرداده ايد. اکنون جاي بسي شگفتي ست که پان تورکيسم ِ پنهان ِخويش رادر پرتو نظريات فريب کارانهء حضرت استالين در بارهء «مسائل ملي» توجيه و تقويت مي فرماييد! مردم چيزفهم جهان از شما انتظار ندارند که به تأثير از استالينيزم بگوييد و بنويسيد و امضاء کنيد که : «ايران کشوري است کثيرالمله!» آقاي براهني!

پيداست ، هرگاه اين پيش فرض را مبناي تفکرات سياسي خود قرار دهيم ، آنگاه مي بايد در ايران به دنبال ملت ها و به خصوص به دنبال يک «ملت ستمگر» به نام «ملت فارس» بگرديم .

گفتند: يافت مي نشود جُسته ايم ما

گفت : آنک يافت مي نشود ، آنم آرزوست! (مولوي)

و آن «آني» که شما و همفکران آررزو داريد ، ظاهراً وجود ملت هاي متکثر و متنوع در کشور ايران است و به ويژه وجود يک «ملت غالب» براي بنياد و پي ريزي نظريات شما اهميت حياتي دارد!

آري ساختمان نظري شما به وجود «ملت ظالم» نيازمند است و بدون يافتن يا ايجاد يا تراشيدن ِ يک «ملت غالب » و نشان دادن يک «قوم الظالمين» براي زمينه سازي اجراي يک «سنگسار» يا «شمع آجين ِملي»( lynchage) در ايران پاي چوبين استدلالتان خواهد شکست و کمُيتِ فکريتان خواهد لنگيد و به گِل فرو خواهد رفت. معادلهء شما يک طرف بيشتر ندارد : طرف دوم . از اين رو به جعل طرف اول معادله نيازمند شده ايد و سرآسيمه به دنبال «پرتقال فروش» مي گرديد تا او را « ملت ظالم فارس» بناميد!هم اکنون در يک بنگاه معاملاتي ِسياسي که به نام «کنگرهء مليت هاي ايران...» ساخته ايد(يا همفکران شما ساخته اند تا با اين نام دهان پرکن با محافل آنچناني نشست و برخاست کنند و از «مزاياي آن» برخوردار گردند!) و شمع و گل و پروانه و بلبل را به نمايندگي از مردم خوزستان و بلوچستان و کردستان جمع آورده ايد، جاي اين «پرتقال فروش» خالي ست! و چنانچه مرز وقاحت سياسي سراسر تاريخ رانيز درنوردد بازهم چنين «پرتغال فروشي» پيدا نخواهد شد و «ملت فارس» نماينده اي در«کنگرهء مليت هاي ...» شما نخواهد يافت! زيرا چنانچه به فرض محال ، سياستباز دغلي يافت شود و مجموعه بي آزرمي هاي جهان را يک جا از آن ِ خود کند و پلاک يا مدال «پرتقال فروش» به گردن بياويزد و با برخورداري از لقبِ افتخار آميزِ «فارس هوشمند » ، که شما به او عطا کرده ايد ، در «کنگره ها» و «فرقه ها» و «احزاب» ي از اين قبيل،عَلَم نمايندگي از«ملتِ ناموجود فارس» را به دوش بگيرد نه تنها مضحکه ء کودکان ِ کوي و برزن خواهد بود، بل به عنوان ديوانه مي بايد به نزديک ترين تيمارستان شهرخويش عودت داده شود يا چنانچه، سلامت مشاعر و قواي عقلي او مورد تأييد پزشکان و عالمان علم روانکاوي قراگرفت ، به اتهام خيانت به کشور و مردم ايران تحت تعقيب دادگاه صالحه قرار گيرد! زيرادر سرزمين ما ايران هرگز ملتي به نام«ملت فارس» وجود خارجي نداشته ، ندارد و نخواهد داشت.

در اين زمينه پيش از اين به اجمال سخن گفته ام و مکرر نمي کنم : علاقمندان مي توانند به اين دو مقاله که در سايت هاي ايراني انتشار يافته است ، مراجعه کنند.(۵) تنها اشاره وار مي گويم و مي گذرم که هرگز تکلم به يک زبان دليل وجود يک ملت نيست همچنان که انگليسي زبانان جهان را «ملت انگليس» خطاب نمي کنند و فرانسوي زبان هاي قارهء آفريقا يا آمريکا راهم فرانسوي نمي دانند.

پس در ايران تنها يک زبان فارسي موجود است ونه يک «ملت فارس».

اما مقصد شومي که در اين واژهء«ملت فارس» تعبيه شده و اصولاً« غرض از اطلاق ِ واژهء «فارس» به مردم ِ فارسي زبان ِ جهان آن است که اين کلمه را در برابر واژه «ترک» يا «عرب» يا «بلوچ» يا «کُرد» قراردهند و متکلمين به زبان هاي ترکي و بلوچي و عربي يا کردي را در ايران تا حد «ملت»ي جداگانه ارتقاء دهند و مطالبهء حق ويژه کنند . يعني موقعيت و نقش ِ زبان مشترک و سراسري و ملي و تاريخي و فرهنگي اقوام ِ گوناگون ِ ايران يعني زبان ِ فارسي را تا حدِ زبان يکي از« اقوام» يا به قول خودشان «ملت» هاي ساکن ايران کاهش مي دهند و هم عرض و هم ارز ِ ديگر زبان ها و گويش هاي رايج در کشور ما قرار مي دهند تا از متکلمين به اين زبان به نام ِ «حق قانوني و دموکراتيک» درخواستِ مطالباتِ ملي تا حد جدايي کنند! اين است جوهر و هدف فکري که با تکيه بر تنوعاتِ زباني مردم ايران مرتکبِ «تئوري ملت سازي» مي شود. (۶)

پس آنچه در ايران وجود دارد و وجودي درخشان و بنيادين درارد ، نه «ملت فارس» که زبان فارسي ست. زباني که به قول نويسندهء بزرگ ايران دکتر غلامحسين ساعدي ــ که خود آذري بود و به زبان مادري خود هم بسيار علاقه داشت ـ : « ستون فقرات يک ملت عظيم است».(۷) و اگرچه تنها در ايران به آن تکلم نمي شود و نمي شده است ، با اينهمه موجوديت ايران بدون اين زبان که ميراث مشترک ملي و رشتهء پيوند مردم سراسر ايران است ، به مخاطره خواهد افتاد. و اين سخني ست که کليهء عقلا و انديشمندان قوم ازهرتيره و نژاد و قبيله و ولايتي که بوده اند جملگي بر آنند.

نيازي به تکرار اين سخن نيست که مردم سراسر ايران در ايجاد و گسترش و درخشش زبان فارسي نقش داشته اند.همهء مردم ايران در بستر يک تاريخ مشترک ، مواريث ملي مارا (که سرچشمهء اصلي هويت ايراني ماست ) و در اين زبان منعکس و مسطور و مکنون است آفريده اند و خود نيز به تعبيري آفريدهء اين زبانند. وجود آنان و هويت آنان با اين زبان پيوند ديرين و گسست ناپذير دارد و شمشير هيچ نژاد و تباري قادر به بريدن اين پيوند نيست و بگذاريد بگويم که حتي اگر خودِ چنگيز و تيمور و هلاکو زنده شوند و تئوري استالين را در باره حل «مسائل ملي» بپذيرند و همچون همفکران شما به مذهب قوم پرستي و نژادگرايي ميراث خواران ترکيهء عثماني بپيوندند و عضو «کنگرهء مليت هاي ايران...» شوند و در مقام وکالت فضولي از«حقوق ملي» ارامنه وکرد و تاتي و طالش هم دفاع کنند و از قدرتهاي خارجي براي ايجاد «فدراليسم در ايران » تقاضاي کمک و حمايت مالي و سياسي کنند ، بازهم قادر نخواهند بود که ميان مردم سراسر ايران و حافظ و سعدي و فردوسي و مولوي و خيام جدايي بيفکنند.

خير آقاي براهني ! اين زبان بريدني نيست و ايران را نمي توان به نام تنوع زبان ها و تکثر لهجه ها به پاره هاي گوناگون تقسيم کرد. پس بيش ازاين پيروان و فريب خوردگان را به دنبال نخود سياه نفرستيد و هابيل را بر قابيل نشورانيد.

اختلاف لهجه مليت نزايد بهر کس

ملتي با يک زبان کمتر به ياد آرد زمان

بي کس است ايران به حرف ناکسان از ره مرو

جان به قربان تو اي جانانه آذربايجان

شهريار تبريزي

چتر زبان فارسي بر سراسر ايران گسترده است زيرا به لحاظ تاريخي زبان ملي و زبان مشترک و زبان آموزش همگاني و سراسري ست و جاي زبان ها و لهجه هاي ديگر را تنگ نمي کند و نبايد تنگ کند. اما ، به بهانهء آرزوهاي برحقي که تقويت زبان ها و لهجه هاي رايج در ايران را از دولت هاي مرکزي درخواست دارند ، نمي توان و نمي بايد شمشيرکين جوئي در برابر زبان فارسي برکشيد وبا شعار حذف زبان آموزش سراسري و ملي در برخي از ايالات مرزي کشور ما ، تيشه به ريشه ملت ايران کوبيد. زبان فارسي ازميان رفتني نيست زيرا با اتحاد ملي ايرانيان يعني با موجوديت ايران گره خورده است و اين نکته را دشمنان کشور ما به خوبي درک کرده اند و درست به همين سبب است که زبان مشترک و ملي ايرانيان يعني زبان فارسي دري را نشانه گرفته اند!

هويت ايراني از زبان فارسي ، از گلستان و بوستان سعدي ، از شاهنامهء فردوسي ، از ديوان حافظ و از سرود ها و نغمه هاي روستايي باباطاهر و فايز دشتستاني ، حتي از نوحه هاي جوهري ومرثيه هاي محتشم کاشاني جدانيست. هويت ايراني همان سنگ مزار اجداد من و شماست. هريک از اعضاء ملت ايران و هريک از شهروندان اين کشور (درهرکجاي اين سرزمين که بوده باشند و به هر زباني که تکلم کنند) ، سرگذشت نياکان و پيشينيان ِ خويش را و عهدنامه ها و مقاوله نامه ها و معارضه نامه ها و فتح نامه ها و سندهاي خانوادگي ازدواج ها و برادرخواندگي ها و مالکيت ها و سلب مالکيت ها ، وصييت نامه ها و تفويض نامه ها و طومارها و عرض حال ها و هزاران نسخه از ياد نامه ها و يادگارها و عريضه ها را به زبان فارسي مي خوانند و به زبان فارسي ست که گورهاي گم شدهء عزيزان خود را پيدا مي کنند. حالا شما براي مردم آذربايجان و ديگر شهروندان مناطق مرزي کشور ما از شمال تا جنوب نسخه مي نويسيد و امرنامه به دولت مرکزي مي فرستيد که : هرچه زودتر به قول شما : اين «ملت ها مي بايد هويتشان را اشاعه دهند!»؟

آقاي براهني تصور نکنيد که هويت مردم ، شعر يا نثر شماست که مي بايد به هر قيمتي «اشاعه» داده شود!هويت مردم ايران همان شاهنامه اي ست که بر رف خاندان هاي ايراني آذربايجان با همهء شکوه و هيمنهء خويش نشسته است . هويت همان نگاه حرمتگزاري ست که به سوي اين کتاب مي چرخد و اسطوره ها و شاهان ايراني پيش ازاسلام را پاي کرسي ها يا ديگر حلقه هاي فرهنگي خانواده هاي ايراني فرامي خواند. هويت همان احترامي ست که به ديوان حافظ نثار مي شود . همان پيچ و تاب دلآويز نستعليق و شکسته ايست که خوشنويسان مکتب تبريز کتابت کرده اند و از زبان حافظ به آيندگان گفته اند :

ياربيگانه مشو تا مبري از خويشم

غم اغيار مخور تا نکني ناشادم

هويت همان آوازهء جادويي اقبال السلطان آذر است وقتي در سه گاه قفقازي يا در بيات شيراز مي خواند.

گويند کسان بهشت با حور خوشست

من مي گويم که آب انگور خوشست

اين نقد بگير و دست از آن نسيه بدار

آواز دُهُل شنيدن از دور خوشست ! (خيام)

جناب آقاي براهني ، استاد دانشگاه . در اين رشتهء درسي متأسفانه شما کم آورده ايد و دانشجوي باهوشي در ايران نخواهيد يافت!

کليدهويت ايرانيان ــ ازهرتير و طايفه و تبار ــ در زبان فارسي تعبيه است و اين هنري ست که تاريخ به اين زبان عطا کرده و نقشي ست که گذشتهء مشترک بسياري از اقوام و عشيره ها و تبارها و نژادهاي اين سرزمين بر عهدهء زبان فارسي نهاده و اين ميراث مشترک و يکدله ساز را به ايرانيان سپرده است. و ملت ايران بابت اين هديهء بزرگوار و نجات بخش به احدي بدهکار نيست، تا چه رسد به اين که ــ آنگونه که شما و برخي نژادپرستان مي گوييد و مي نويسيد ــ مديون يورشگران و تجاوزکاراني بوده باشد که از مرزهاي چين و نواحي دوردست آسياي مرکزي به قصد جهانسوزي و ويرانگري به ايران و هند و بخشي از اروپاي شرقي سرازيرشده بودند. اگر کسي به ديگري بدهکار باشد اين يورشکران قبايل و سلسله هاي متخاصم ترک يا مغول يا گورکاني نژادند که بارها شهرهاي ايران راويران کرده اند (شهر تبريز، همين شهر که شما به آن فخر مي فروشيد و «باغ عدن باستاني» و «پايتخت ترکان ايران » اش مي ناميد، دست کم سه بار به وسيلهء لشکر متخاصم سلسله هاي ترک و عثماني اشغال و ويران شده است و مردم آن کشته شده و زنان و کودکان و هنرمندان آن به اسارت برده شده اند.

( و من نميدانم چگونه مي شود هم تاريخ باستاني شهر خود را دوست داشت و از آن خود دانست و با مردماني که در طول تاريخ قرباني ظلم و تجاوز شده اند احساس همدلي و هم ريشگي داشت ، وهم به واسطهء يک شيفتگي و سرسپردگي ايدئولوژيک ِ نژادي ، يورشگران و متجاوزان به اين شهر را ستايش کرد و آنان را پدران و اقوام و اجداد خود پنداشت!).

پس بدهکاران به اين سرزمين نه زبان فارسي که تجاوزگرانند که به اعجاز مدنيت ديرين و زباني که محمل و کجاوهء اين مدنيت و فرهنگ بود و در کلام بزرگاني همچون بيروني و ابن سينا و رازي و بيهقي و فردوسي و نظامي و عطار و سهروردي و عين القضاة و روزبهان و شمس و مولوي و سعدي و نظامي و خاقاني و فلکي شيرواني وحافظ و همام و صائب بيان مي شد ، کم کمک رام شدند و نام و هويت و ايرانيتِ باشندگان اين سرزمين را به خواست يا به اکراه پذيرفتند تا آنجا که شيوهء مُلکداري خود را از آنان اقتباس کردند وبه زبان سعدي : «پلنگان رها کرده خوي پلنگي» به قول حافظ : «صلايي به شاهان پيشينه» زدند وحتي شيوهء زيست خود را در رزم يا در شکار و بزم از آنان گرفتند و بر کشوري فرمانروايي کردند که به دانش و خِرَد و سياستِ وزيران و منشيان و مستوفيان و دانشمندان اين ملک اداره مي شد.

گفتني ست که هيچ گونه سنخيت نژادي يا يا اشتراکات قبيله اي يا زباني يا فرهنگي در ميان سلاطين و امرا وسلسله ها و قبايل ترک و مغول و تتار نبود که هريک از اين گروه سه گانه برخاسته از تبار و زبان و فرهنگ خاص خود بودند . موجوديت و هويت آنان در دشمني با يکديگر معني مي يافت و پادشاهان و سلسله هاي گوناگون در جنگ ها و مخاصمات پي درپي و خانمان برانداز بريکد.يگر غلبه مي يافتند اين تاخت و تازها و غارت و يغما ها و جنگ هاي جهان سوز همواره در ميان اعضاي يک خاندان نيز برپا بود . پسر بر پدر مي شوريد. پدر فرزند را کور مي کرد و جنايت ها بود که اعضاء قبايل و خاندان ها و سلسله ها به ضد يکديگر برجنايت مي افزودند وآنان که در ميانه مي سوختند و نابود مي شدند مردم کشور ما بودند .از اهالي تبريز و مراغه و زنجان بگيريد تا برسيد به نيشابور و زاهدان و کرمان و اصفهان و ري و قزوين. مردم سرزمين ما قرن ها بهاي اين تاخت و تازهاي خانگي شاهان و اميران و غازيان و سرهنگان ترک و تاتار و مغول را پرداخته اند. تداوم ِ هزارسالهء حکومت سلسله هاي شاهي ترکان و تتاران ومغولان در ايران همواره تداوم دشمني و جنگ اين يک بر ضد آن ديگري بوده است و هريک از آنان حکومت خود را بر ويرانه هاي خاندان پيشين بنا مي نهاده است .

مي خواهيد بدانيد روش حکومتداري بسياري از اين شاهان ترک تبار و نيز رابطه شان با فرزند يا پدر خويش چگونه بوده است تا نمونه اي از اين جنگ ها و غارت ها و ويرانگري ها را به ياد بياوريد و دريابيد که چگونه در بستر آشوب هاي روزگار ، مردم ري و قزوين و اراک و کاشان و اصفهان و سايرنواحي مرکزي ايران (عراق) با همان شمشير قتل عام وزيرسُمّ همان ستوراني له مي شدند که مردم تبريز و مراغه ؟

باري ، به اين سخن حافظ در بارهء رفتار اميرمبارز محمد مظفر (شاه غازي) و نيز رفتاري که فرزند وي با او کرده است توجه بفرماييد تا مشتي از خروار و يکي از هزاران بي رحمي و قساوت را از زبان خواجهء شيراز بشنويد :

شاه غازي خسرو گيتي ستان

آنکه از شمشير او خون مي چکيد

سروران را بي سبب مي کرد حبس

گردنان را بي خطر سر مي بريد

عاقبت شيراز و تبريز و عراق

چون مُسخّر کرد ، وقتش در رسيد

آن که روشن بُد جهان بينش بدو

ميل در چشمِ جهان بينش کشيد.

مي بينيد که «سلطان غازي» ( «خسرو » گيتي ستان ) ، يعني ولي فقيه عصر حافظ ، (سلطانولي امام) اميرمبارزالدين محمد مظفر پس از تاخت و تاز و غارت و کشتار ، در تبريز(مشهور ترين شهر آذربايجان که شما «پايتخت نمادين ترکان جها ن» اش مي خوانيد) و شيراز و شهرهاي مرکزي ايران وپس از تسخير اين نواحي به دست پسر خود کور مي شود.

ازاين شيوه خشونت و نامردمي که در ميان سرکردگان وحکمرانان ۱۰۰۰سالهء ايران رايج بود ، فراوان مي توان مثال آورد و حتي نيازي نيست که به سقط بيضهء بنيانگذار سلسلهء قاجارها اشاره اي کنيم.

(با توجه به اين نکته شايد بفهميد چرا احمد شاملو از نام خويش يعني از انتساب به ايل «شاملو» ـ که يکي از ايلات هفت گانهء قزلباش بودند و خون ريزي ها کرده بودند ـ بيزاري مي جويد و شايد بفهميد که حس او نه بيانگر «نژادپرستي ضدترک» ـ چنان گه شما مي گوييد ـ بلکه شهادتِ صميمانه ايست بر انساندوستي وهومانيسم اين شاعر بزرگ معاصر. زيرا وجود و نام خويش را بري و بيگانه از ستمگري هاي تبار و طايفه اي مي خواهد که به آن منتسب است! و به عنوان شاعر ، بد نيست که شما هم به او تأسي جوييد و از پرستش موهوماتي از نوع نژاد و تبار و ولايت و قبيله بگريزيد !)

باري،هيچ نقطهء اشتراکي در ميان اين سلاطين يا امراي مستبد نمي توان يافت ونه هيچ اثري که تعلق آنان را به يک عنصر ريشه دار فرهنگي يا قومي يا زباني اثبات کند يا از وجود نوعي عِرق ِ نژادي وتباري و خوني در ميان آنان سخن گويد:

نقطهء اشتراکي اگر ميان آنان باشد چيز ديگري جز ايران و استمرار فرهنگي و تاريخي آن نبوده و نيست. ايراني که به عنف و جبر يا به هر دليل ديگر در آنجا به سلطنت رسيده بودند و سنت پادشاهي دوهزار ساله را در اين کشور به مدد وزيران و مستوفيان و خردمندان اين سرزمين ادامه مي دادند و زبان فارسي براي آنان محمل اين فرهنگ و استمرار تاريخ کشوري شده بود که بر آن حکومت مي کردند. آنها که مي کوشند يک ملت ترک از دل ۱۰۰۰ سال غارت و خونريزي قبايل و عشاير متخاصم و معاند بيرون بياورند و يک «زبان واحد ترکي» به آنان بدهند و قباي «فرهنگ ِ واحد ترک بر آنان بپوشانند» و اين« لولو»ي ساختگي خود را در برابر ملت ايران (که اين روزها به جسارت يا به ناداني يا به دستور، «ملت فارس » اش مي نامند) قرار دهند، جز با تمسخر و لبخند اهل فهم و درک، مواجه نخواهند بود. پيداست که آن گروه از مطالبات نژادي که خود را پشت مسئلهء تنوعات زباني و فرهنگي پنهان مي کنند ، مقصودي جز تبرئهء ترکتازي ها و ويرانگري هاي قبايل متخاصم و خونريز را ندارند و فکر و فلسفه شان مبتني بر تئوري هاي نژادي و فاشيست مآب اواخر قرن نوزدهم و نيمهء اول قرن بيستم است . آنان در پرتو اين تئوري ها و با چنين شيشهء کبود ايدئولوژيکي ست که به تاريخ ايران و سرگذشت مناطق و نواحي مختلف اين سرزمين مي نگرند و تفسير هاي هذيان آلودي از داستان ِزبان فارسي و تمدن ايراني ارائه مي دهند و در بوق و کرنا مي دمند. تفسيرهاي مقلوب و مجعولي که برخاسته و حاصل ِ گم گشتگي هاي فکري و نگاه کژنگر آنان است. روشن است که هيچ نقاب مظلوميتي نيز قادر نيست تا وجود اين تخمه و نطفهء توسعه طلبي و تجاوزگري و مخالفت با آزادي و حقوق انساني ِ مکنون در تئوري هاي آنان را از نگاه تيزبيين انسانهاي آزادي خواه و بشردوست پنهان نگاه دارد. هرچند افکار خود را درانواع زرورق ها و بسته بندي هاي مساوات طلبانه يا دموکراتيک بپيچند و به نام تکثر فرهنگي و زباني اهداف ناموجه خود را به عبارت هايي از نوع «فدراليسم » يا «حق تعيين سرنوشت» يا «اتحاد جماهير ايران!!» و امثال اين مفاهيم زينت دهند!

از اين رو شايستهء شما نيست که عنصر ترک را در برابر ايرانيان و در برابر زبان فارسي پرچم تفاخر نژادي و قبيله اي سازيد و «طلبِ پرداخت نشدهء» مهاجمان خارجي را از ايرانيان مطالبه فرماييد. استمرار هويت و همدلي و همبستگي و همنوايي و همدردي و همزنجيري ايرانيان ريشه دار تر از آن است که تئوري هاي قالبي و دستوري و بخشنامه اي بيگانگان بتواند آن را به سموم نفاق بيالايد و با ايجاد تفرقه و شکاف در ميان مردم ايران، زمينه ساز نزاع داخلي و جنگ برادرکشي گردد و نمونهء ديگري از آن توحش جنگل را در ميان بخشي از ايرانيان بيدار سازد که ترکان عثماني در اواخر قرن نوزدهم نسبت به ارامنه بروز دادند ، يا نازي هاي آلمان هيتلري نسبت به يهوديان و کولي ها روا داشتند يا صربي ها در يوگوسلاوي بنام نژاد اسلاو بر ضد هم وطنان غير اسلاو خويش مرتکب شدند.(۸)

شما نيز آقاي براهني همچون ساير همفکران ، زبان ترکي و استان آذربايجان ما را بهانه مي کنيد تا از پان تورکيسم و واز نژاد و تبار ترک حمايت کنيد. شما از زبان ترکي، دين درست مي کنيد و«مؤمن و ملحد» مي تراشيد و«مؤمنان» را به بريدن سر«ملحدان» گسيل مي داريد و اين کار شاعر نيست، خاصه اگر در مقام علمدار ي«مدرنيسم» ، نسبت به حقوق انسان ها و برابري ها و برادري ها اظهار حساسيت کرده و گاهي نيز دف و دايره ء هومانيسم و صلح را به صدا درآورده بوده باشد!

شما به چه حقي زبان فارسي را به« محروم داشتن هم وطنان ِ مناطق ِ مرزي کشور ما ازهويت » متهم مي داريد؟! اين چه تهمتي ست که به مردم ايران مي زنيد آقا؟ يعني اگر به ترکي در دانشگاه درس خوانده بودند هويت داشتند ، اما اکنون که به يمن آموزش سراسري و ملي و